Merk: corporate of publiek domein..?

feyenoord merk logo recht fan fansite fansites eigendom crossmedia communicatieHet goed beheren van een merk in al z’n facetten is vandaag de dag een ingewikkelde klus. Met name als het merk door fans op handen wordt gedragen. Niet zelden ontstaan in die situatie particuliere ‘fansites’ en raak je een groot deel van de controle over de beeldvorming rond jouw merk kwijt. Een methode om dat tegen te gaan is het uitvoeren van het beeld- en/of auteursrecht. Een goed merk is op die wijze beschermd en logischerwijs kan dat recht worden ingezet om controle over het merk in eigen hand te houden.

Er zijn echter merken die (een groot deel van) hun status juist aan publiek enthousiasme ontlenen: zonder dat publiek zou zo’n merk nauwelijks bestaan. Voetbalclubs, bijvoorbeeld. Feyenoord is begonnen externe ‘fansites’ juridisch aan te pakken. Technisch beschouwd is de club de eigenaar van het merk. Zodra deze echter het alleenrecht opeist wordt het fundamentele ‘wij’-gevoel ondermijnd: de voetbalclub en de supporters komen lijnrecht tegenover elkaar te staan, terwijl ze in de kern een zelfde belang dienen. De indirecte beschadiging van het merkimago door juridische acties maakt het er bij een veel breder publiek niet beter op.

Zodra commercie zijn intrede doet, ontstaat een spanningsveld tussen ‘bedrijfsbelang’ en ‘publiek belang’. Het is een illusie om te denken dat je als bedrijf in een dergelijke grensoverschrijdende situatie alles in eigen hand kunt houden. Omdat een gedeeld belang niet valt te ontkennen, is het dan noodzakelijk een crosscommunicatief beleid te ontwikkelen dat niet halsstarrig uitgaat van één enkele, zakelijke monopolist met alleenrecht. Inderdaad: een beleid dat de grenzen van het ‘zakelijk domein’ overstijgt, en één wordt met het ‘publiek domein’.

Dergelijke beleidsvormen kom je nog nauwelijks (lees: ‘niet’) tegen. Het ‘corporate domein’ vindt actieve deelname in het ‘publieke domein’ eng, voelt zich er boven verheven of weet domweg niet hoe je dat vorm moet geven. In plaats van publieke krachten vóór zich te laten werken, loopt men het risico dat die ongecontroleerde en onmeetbaar sterke kracht zich tegen het merk keert. Participatie geeft de mogelijkheid om sturing aan te brengen, en brengt een uitermate nuttig leertraject voor beide partijen met zich mee. Ik heb van voetbal inhoudelijk bijzonder weinig verstand, maar vanuit crosscommunicatief oogpunt zou hierop de aloude voetballeus ‘hand in hand, kameraden’ zéker van toepassing moeten zijn…

Outstanding

Meet Joel Bauer. Deze man weet als geen ander het belang van een simpel stukje ‘media’ als een visitekaartje uit te leggen. Toegegeven: het is wel héél erg Amerikaans van toon, maar waar de beste man het over heeft klopt als een bus. Het aardigste aan dit verhaal: zelfs via een papieren visitekaartje weet hij mensen crossmediaal in in beweging te krijgen. Want, zoals hij zelf in de video stelt: “Life is not about being liked, but about being effective.” Waarvan akte.

Crossmedia, een uitleg

Eén van de meest gestelde vragen in m’n vrienden- en kennissenkring is wat crossmedia nu eigenlijk is. Mensen in het mediavak begrijpen doorgaans vrij goed (maar ook niet altijd) wat er met de term wordt bedoeld. De betekenis uitleggen aan iemand die zich totaal niet bewust is van hoe media in elkaar steken, blijkt vaak lastiger. Bovenstaand filmpje doet een serieuze poging. Hoewel er -zoals zo vaak- vrij snel over ‘middelen’ wordt gesproken en het belangrijke fundament ‘concepting‘ nauwelijks ter sprake komt, geeft het een leuk en geanimeerd beeld van wat crossmedia ongeveer is. Inderdaad: ongeveer, maar zeker niet precies.

Autonthiek

Een automerk dat via een crossmediale benadering een buzz probeert te creëren. Leuk bedacht, maar iedereen snapt binnen één seconde dat het een marketingtrucje is. Het is gespeeld en nep, met maar één doel: additionele kernwaarden communiceren vanwege het veranderde economisch klimaat. Begrijpelijk. Wat ik mijzelf afvraag, is of zo’n boodschap wel (voldoende) effect resulteert als de afzender zo bitter weinig authentiek is. Het zal best aandacht trekken, maar daarmee alléén verkoop je nog geen auto’s.

Potentiële kopers willen authentieke argumenten zien, en juist daar ontbreekt het aan. Het was pas écht effectief geweest als zo’n aktie werkelijk door Mini-rijders was uitgevoerd. Dat er alleen binnen de eigen -veilige- corporate omgeving naar oplossingen is gezocht, maakt het per definitie een onbetrouwbaar verhaal. De slogan ‘De Waarheid Achter Mini’ is daarmee een vlag op een modderschuit, want het betreft louter de waarheid van de verkopende fabrikant. De consument kijkt en klikt verder. Om op één of ander publiek ‘Mini’-forum naar de échte waarheid op zoek te gaan. Terwijl dat ook heel anders kan…

Cross… media of communicatie..?

crossmediaDe term ‘crossmedia’ is inmiddels aardig ingeburgerd. Ik gebruik ‘m zelf ook, omdat het (ondanks dat er geen éénduidige betekenis aan kleeft) vrij snel duidelijk maakt waar we ’t over hebben. Toch betrap ik mijzelf er steeds vaker op de term ‘crosscommunicatie’ te gebruiken. De reden: het begrip ‘media’ lokt het denken in (visuele) middelen uit. Een brochure, internetpagina of site, SMS aktie, advertentie of DM campagne. Vanuit een corporate omgeving een redelijk veilige denktrant. Alle separate media uitingen delen visuele overeenkomsten, dus is het ‘crossmedia’. In het geval van een campagne delen ze ook (delen van) de inhoudelijke boodschap, dus is dat ‘crosscommunicatie’. Geen speld tussen te krijgen.

Maar wat als bijvoorbeeld een forum onderdeel is van de communicatiemix..? Twitter, YouTube, of een chatbox..? Da’s ook ‘crossmedia’, maar zo worden ze lang niet altijd bekeken. Vermoedelijk omdat dergelijke media zich doorgaans in het ‘public domain’ bevinden en niet in het ‘corporate domain’. Daarbij gaat het over inhoudelijke, (semi) ‘live’ communicatie. Ook dát moet onderdeel uitmaken van het crossmediaal spectrum om tot een maximaliserend effect te komen. Daarom gebruik ik tegenwoordig steeds vaker ‘crosscommunicatie’ als benoeming. Het begrip ‘media’ valt immers binnen het ‘communicatie’ speelveld en duidt de noodzaak om verder te kijken dan alleen naar de vertrouwde media uitingen beter.