Verschuivingen mediagebruik in kaart gebracht

Ofcom Adults’ Media Use and Attitudes Report 2014 Ofcom heef de 2014 editie van haar jaarlijkse Adults’ Media Use and Attitudes Report uitgebracht. Een overzicht van het mediagebruik in de UK, trends en ontwikkelingen. Het bestrijkt het complete speelveld van televisie, radio, mobiel, games en internet. Een prachtig inkijkje in hoe hard de wereld verandert. Het einde van papier -in de rol van verspreider van informatie- is duidelijk nabij. Binnen een paar jaar zal de smartphone voor de meeste mensen de algemene en centrale informatie voorziener zijn. Als je alle data uit het onderzoek wilt lezen, dan kun je hier terecht (PDF).

Apple’s volgende grote revolutie: televisie

http://youtu.be/3q5UDpF8VYA

De huidige Apple TV werd door Steve Jobs standaard aangemerkt als ‘een hobby’. Met andere woorden: verwacht er niet te veel van, we zien potentie en in combinatie met iOS spelen we een beetje met de mogelijkheden. Apple doet echter zelden iets zonder reden. Ook niet als het een hobby is. Of misschien: vóóral niet als Steve Jobs het consequent een ‘hobby’ noemt. Hij sprak het woord ‘hobby’ namelijk nooit uit zonder daarbij zijn kenmerkende, mysterieuze grijns en dito pretoogjes te etaleren.

Interfacing
Wat heeft Apple in hun pijplijn..? In het filmpje zie je een aardig voorbeeld waarbij interfacing overduidelijk het uitgangspunt vormde. Het geeft antwoord op de vraag hoe je de afstand van bank tot televisie via interfacing letterlijk kunt overbruggen. Da’s immers de eerste fundamentele uitdaging. Apple heeft die uitdaging bijna stilzwijgend al min of meer opgelost via iOS en de iPhone of iPad. Iedereen met een huidige generatie Apple TV ervaart dat al. Het werkt feilloos op de simpele wijze die je van Apple gewend bent.

Maar Apple heeft de lat voor zichzelf waarschijnlijk nog flink wat hoger gelegd. Want de werkelijke uitdaging ligt op een veel hoger niveau: het integreren van live televisie en realtime internet data.  Die twee werelden opereren nu nog totaal gescheiden van elkaar. De maximale ‘koppeling’ is een Winston Gerschtanowitz die live in de uitzending vertelt wat er tegelijkertijd op internet allemaal gebeurt. Onder de noemer second screen (televisie kijken met directe interactie via een app op de iPhone of iPad) heeft Apple daarvoor de eerste stap al gezet. Maar wat als kijkers, televisiemakers en adverteerders integraal gebruik kunnen maken van zowel live televisie als realtime internet data..?

Steve Jobs Apple TVOnvoorstelbaar

De mogelijkheden voor televisieprogramma’s zoals bijvoorbeeld The Voice Of Holland of een Eurovisie Songfestival zijn eindeloos. Ze overstijgen binnen de huidige kaders van televisie of internet ons voorstellingsvermogen. Ik geloof dat Apple precies deze fundamentele ‘noot gaat kraken’. Om het citaat van Steve Jobs maar eens losjes aan te halen, waarvan ik denk dat Jobs op dit aspect doelde. Voor Apple begrippen is het afgelopen jaar relatief rustig geweest qua innovaties, maar als je heel goed oplet zie je onder andere iOS en iTunes zich langzaam opmaken voor de volgende slag. Heb je al eens in HD naar een live uitzending van iTunes Festival via iTunes en de Apple TV gekeken..? Het is voor Apple waarschijnlijk een technische vingeroefening richting toekomst.

Het is aardig om te weten dat televisie voor Apple helemaal geen nieuw terrein is. Eigenaren van de 20th Anniversary Macintosh konden in 1997 -net als bij sommige van de latere Performa modellen- al televisie kijken op hun computer. De machines werden geleverd met afstandsbediening en zelfs Teletekst was volledig geïntegreerd. Je kon die tekst simpel kopiëren en plakken in bijvoorbeeld een tekstverwerker. Daarnaast was de Pippin al in 1995 een eerste aanzet voor ‘An integral part of the consumer AV stereo and TV environment‘, inclusief games. Marketingtechnisch een totale mislukking. Hetzelfde overkwam Apple in 1994 ook met de QuickTake 100. Inderdaad, de allereerste (!) digitale consumenten fotocamera was een Apple, in samenwerking met Kodak. Dat concept was zijn tijd ver, heel ver vooruit. In feite té ver.

Apple’s storytelling
Wat Apple van deze technisch ronduit briljante maar qua marketing volslagen mislukkingen heeft geleerd, is dat je de consument mee op reis moet nemen richting een dergelijke innovatie. Anders snapt men het concept domweg niet. Precies wat Apple is gaan doen sinds de eerste iPod. Stap voor stap de consument aan de hand meevoeren, waardoor iedere volgende stap ineens een logische lijkt. Zo logisch dat publiek maar ook aandeelhouders als vanzelf zo’n volgende stap eisen, zelfs nog vóór techniek, markt en omstandigheden er rijp voor zijn. Zo creëert Apple sinds 2001 zijn eigen nieuwe markten nog voor deze daadwerkelijk bestaan. Na de muziek-, boeken-, telefoon- en spelletjeswereld is nu de volgende media-industrie aan de beurt: televisie. Daarvoor moeten hardware, software en kanalen naadloos in elkaar grijpen. Maar bovenal moet de medewerking van de belangrijkste content eigenaren zijn geregeld. Dus komt Apple pas met hun volgende grote innovatie als het het ogenschijnlijk eigenwijze Apple daar de tijd rijp voor acht. En geen dag eerder.

Verleden, heden en toekomst

Met onderstaand filmpje doen Michel Carter en Jon Husband van ConstellationW een serieuze poging de maatschappelijke en technologische ontwikkelingen in verband met elkaar te brengen en in een historisch perspectief te plaatsen. Je kunt het met de exacte inhoud (op onderdelen) eens of oneens zijn. Het geeft hoe dan ook een redelijk compleet overzicht van de tijd waarin we leven, hoe we hier gekomen zijn en de richtingen die mogelijk zullen volgen.

Sommige inzichten sluiten aan bij eerdere blogposten zoals Waarheen, waarvoor..? en De jaren ’60 op herhaling..?. Maar als je die gedachtes in een mooi vormgegeven filmpje voorbij ziet komen wordt de samenhang van talloze ontwikkelingen nog duidelijker. En daarmee de dingen die je op orde moet hebben om in de toekomst mee te kunnen (en mogen) doen. Meer hierover kun je lezen op de website van ConstellationW.

Consistent bouwen aan branding en identity

Heel soms kom je presentaties tegen die de vinger exact op de zere plek leggen. De virtuele, digitale wereld is z’n eigen normen en waarden aan het creëren. Het is aan de rest van de wereld om daar op aan te sluiten. Authenticiteit, consequentie en lange termijn visie zijn daarbij belangrijke factoren. Het bedrijfsleven heeft daarmee een nogal forse ommekeer te maken, waar men zich nog maar nauwelijks van bewust lijkt.

Marketing denkt in relatief kortlopende campagnes om verkoopdoelstellingen te halen: ‘na mij de zondvloed’. De simpele borging van de bedrijfsidentiteit binnen een productcampagne is vaak al geen onderwerp van discussie. Communicatie richt zich doorgaans op onderwerpen en gebeurtenissen van ’t moment, al dan niet reactief. Naar buiten tredende afdelingen -sales, marketing en communicatie- streven niet zelden hun eigen doelen na zonder heldere, onderlinge afstemming. Typische ‘mission, vision, values’ statements zijn vaak inhoudsloze, generieke schaamlapjes. Van bovenaf opgelegde sociaal wenselijke bedrijfcommunicatie zonder authentieke inhoud: ’t staat goed in het (sociaal) jaarverslag. De open, digitale wereld -waar ook diverse stakeholders zich ophouden- deelt onderling informatie, overziet het inconsistente geheel, prikt er dwars doorheen en gelooft er allemaal geen snars meer van. Met een concreet wantrouwen tot gevolg. Funest en nagenoeg onomkeerbaar: “What goes into the cloud, stays in the cloud”.

Het klinkt wellicht allemaal nogal cru, maar ik geloof oprecht dat deze situatie voor de meeste grote en middelgrote bedrijven in meer of mindere mate opgaat. Daarin blijk ik niet de enige. Paul Isakson is verantwoordelijk voor onderstaande presentatie, die duidelijk aangeeft waar de schoen wringt:

Kortom: wáár zitten die bewakers, verhalenvertellers en imagobouwes die over alle disciplines en bedrijfskolommen heen ‘het bedrijf’ bewaken..? Natuurlijk claimen zowel marketing, communicatie als sales (niet zelden om politieke redenen) ieder voor zich dat die rol hen toebehoort. Het is echter een feit dat geen van hen, zonder bijzondere privileges, in staat kán zijn die rol in de volledige breedte te vervullen. De vraag is welk overkoepelend orgaan zich boven deze partijen begeeft. De directie..? Die besteden het afhandelen van dergelijke problematiek uit aan één van de eerder genoemde afdelingen. En zo blijft de werkelijke, latente noodzaak onherkenbaar, onbenoemd en onopgelost zweven tussen belangen, afdelingen en kolommen.

De oplossing..? Daar geeft ook Paul Isakson niet echt een antwoord op. Persoonlijk denk ik dat ‘het bedrijfsimago’ dankzij de ontwikkelingen en qua belang op zijn plaats is rond directie niveau. Het is niet voor niets dat organisaties welke op dit specifieke punt sterk presteren over een CEO beschikken die deze rol vertegenwoordigd, vaak vanuit persoonlijk inzicht. Is die visie niet aanwezig, dan zal die rol op een andere wijze moeten worden ingevuld. Niet alleen bepalend, sturend, coördinerend en controlerend in de breedte, maar vooral ook in de diepte van de organisatie. Een crossmediale, of beter gezegd: crosscommunicatieve, vliegende kiep met visie. Elke andere oplossing kan gesegmenteerd puinruimen aan de onderkant van een organisatie, als het onomkeerbare kwaad reeds is geschied, niet voorkomen. “If you don’t define your brand, someone else will.”

Open tijdens verbouwing

Het marketing- en communicatielandschap is enorm aan het veranderen, hoor je bijna dagelijks. Wat is er dan zo enorm aan het veranderen..? Consumenten hebben nog dezelfde behoeftes als voorheen: we kopen nog immer producten en laten ons nog steeds informeren. In die context is ‘de mens’ is niet zo heel sterk veranderd. Toch lijkt er een verandering voelbaar, van een fysieke wereld richting de digitale. Zoals bij iedere verhuizing rijst de vraag: wat gaat er mee in de verhuisdoos, en wat gooi je weg..?

Oude schoenen
Voorheen adverteerde een fabrikant o.a. via televisie, radio, advertenties en/of billboards. De consument werd geïnformeerd, praatte met vrienden, buren of kennissen en las een redactioneel stukje in de krant. Om daarna te besluiten of een product wel of niet werd aangeschaft. Na het zenden van de boodschap was het nauwelijks mogelijk om de perceptie van de consument te sturen: elke vorm van ‘lading’ moest in de initiële boodschap worden verpakt. Om aan het eind van het proces te meten in hoeverre de boodschap z’n doel had bereikt aan de hand van verkoopcijfers. Een keurig, overzichtelijk en nagenoeg lineair proces. Behoorlijk gechargeerd, maar dit is hoe marketing de afgelopen decennia heeft gewerkt. Oude schoenen, dus. Toch nog maar even bewaren.

Nieuwe bakstenen
Natuurlijk wordt er nog steeds via televisie, radio, advertenties en/of billboards geadverteerd. Maar zodra die boodschap de consument bereikt blijkt de eigen, beperkte omgeving ineens niet meer leidend in het maken van keuzes. Via weblogs, fora en andere sociale media worden kwistig meningen en ervaringen uitgewisseld. Hoor en wederhoor in het kwadraat: de aloude mond-op-mond-reclame is gedigitaliseerd en wordt nu sociale media genoemd. In dit deel van het proces spelen fabrikanten nog nauwelijks een rol. Logisch, want traditioneel kon hier helemaal geen rol worden gespeeld omdat methoden ontbraken. Naar iedere verjaardag of buurtfeestje een vertegenwoordiger uitzenden was uiteraard geen optie. Doordat we via internet niet langer tijd en plaats gebonden zijn, is het bereik groot en de impact enorm. Eén slechte ervaring kan spontaan honderduizenden euro’s aan reclamegelden waardeloos maken. Dé reden dat fabrikanten met de consument mee moeten verhuizen. Eén goede ervaring kan echter ook honderduizenden euro’s aan reclamegelden besparen. Dé reden dat fabrikanten moeten wíllen verhuizen. Oh, ja: we zijn nog niet klaar met het bouwen van uw nieuwe onderkomen. Geeft u even de bakstenen aan..?

De verhuizing beperkt zich uiteraard niet tot sociale media alleen. Omdat consumenten meer en meer betrokken raken op internet en daarin steeds beter worden gefaciliteerd -bijvoorbeeld met mobiel internet- is een ommekeer voelbaar. We lezen minder uren in tijdschriften en kranten, besteden minder tijd voor de televisie maar vertoeven steeds meer op internet. Wat niet wil zeggen dat we minder lezen of televisiekijken. Integendeel: via YouTube en Uitzendinggemist compenseren we dat ruimschoots. Klikkenderwijs lezen wij ons suffer dan ooit. De e-reader lijkt niet voor niets de volgende hype te gaan worden. De wereld van de consument en internet zijn in rap tempo fysiek één aan het worden, en dat houdt geen enkele kersttoespraak van een lokale vorstin tegen. Digitale communicatie als equivalent van stromend water of electriciteit: het is gewoon geworden.

Werk in uitvoering
Omdat psychologische en technische drempels tussen het echte en het digitale leven worden geslecht, wordt ook consumeren via internet gemeengoed. Fysieke producten worden online gekocht of krijgen een electronisch verhandelbare evenknie: denk hierbij b.v. aan muziek en boeken. Meer volgt, ook wat nog buiten ons voorstellingsvermogen ligt. Dit brengt het gevaar met zich mee dat bedrijfs- en verdienmodellen die nog volledig zijn gestoeld op bestaande economische waardes de stroomversnelling binnen de digitale ontwikkeling mislopen. Bedrijven die nu nog (nagenoeg) afwezig zijn binnen de digitale wereld van de consument staan per definitie op achterstand. Niet alleen in het onderzoeken van en leren omgaan met deze nieuwe omstandigheden, maar tevens in het opbouwen en onderhouden van bedrijfs- en merkidentiteiten. Ook in die wereld zal een merk immers vormgegeven moeten worden om herkenbaar te blijven. De vereiste actieve deelname bereik je niet met ‘een website’, maar vergt pioniersmentaliteit in nog onontgonnen terrein. Achterover leunen tot de complete blauwdruk van deze communicatieve omgeving gereed is lijkt slim, maar is zinloos. Hier is altijd alles in aanbouw en nooit iets af. Ook zo’n ‘nieuwe waarde’ waar velen aan zullen moeten wennen.

‘Open tijdens verbouwing’, las ik laatst op een winkelruit en moest grinniken. Typerend voor de situatie waar de gehele communicatie- en marketingwereld tegenaan zit te kijken. Nou, aan de slag dan maar..? Vóór de concurrentie z’n zaakjes eerder op orde blijkt te hebben, of er totaal nieuwe competitie opduikt uit één of andere onbekende digitale hoek.

Back to the future (1967)

Ook in het verleden keek men naar de toekomst. Het is verbazingwekkend hoe exact deze voorspelling uit 1967 blijkt te kloppen met de huidige realiteit. De uitvoering ziet er wellicht ietsje anders uit, maar alle functionaliteit zoals gedemonstreerd hebben wij anno 2010 inderdaad op een soortgelijke wijze onder handbereik. Uit dezelfde serie hier nog een voorbeeld. Wonderlijk..! Wie durft net zo’n treffende voorspelling te doen voor 2053..?

Ondernemen met sociale netwerken

Ondernemen Met Sociale Netwerken

Om de één of andere reden lijkt het kwartje momenteel massaal te vallen: sociale media (of: ‘social media’) zijn voor iedereen -die ook maar iets met marketing en/of communicatie doet- onontkoombaar. Dat zijn nogal wat mensen en disciplines. Hoewel iedereen Linkedin, Hyves, Facebook, Twitter etc. kent, is de actuele vraag: wat kan ik hier professioneel beschouwd mee..? Klanten, relaties en andere contacten verhuizen massaal richting internet. Om in contact te kunnen blijven zullen bedrijven mee moeten verhuizen. Waar moet je in hemelsnaam beginnen..? Of, nog ingewikkelder: hoe zorg je dat jouw bedrijf of product voor een doelgroep binnen al dat communicatiegeweld herkenbaar en bereikbaar blijft..?

De voorhoede heeft ’t onbekende terrein reeds verkend en komt nu met een lawine aan adviserende publicaties. Nieuw is Ondernemen Met Sociale Netwerken van Syntens, opgeduikeld via deze Linkedin discussiegroep. Het naslagwerk geeft een redelijk compleet beeld van ’t speelveld, met name voor mensen die zich hier nog niet eerder in hebben verdiept. Via DutchCowboys kwam ik dit 6 stappenplan tegen. Kort, helder en duidelijk. Vermeldenswaardig is ook Addictomatic. Via deze site is het mogelijk om met één druk op de knop te zien wáár er over een specifiek merk, product of onderwerp wordt gediscussieërd. Dat scheelt weer een hoop tijd bij het afstruinen van weblogs, fora, en tweets op zoek naar relevante reacties en artikelen…

Opmerkelijk..!

De familie van Karst T. hoeft de formele afwikkeling van zijn nalatenschap niet in de krant te publiceren, zoals dat doorgaans wel gebruikelijk is. Zonder verder in te gaan op dit nieuwsfeit, is de onderbouwing waarmee de rechter tot dit besluit is gekomen nogal opmerkelijk:

De rechter is het met de nabestaanden van T. eens dat dat het (de Staatscourant en twee dagbladen, red.) een onnodig kostbaar en achterhaald publicatiemiddel is, dat stamt uit de tijd dat toegang tot internet nog niet algemeen was.

De discussie over de krant als nieuwsdrager is zeker niet nieuw. Maar het is -voor zover bekend- de eerste keer in de geschiedenis dat de doorgaans zeer formele gerechtelijke macht het internet als medium verkiest boven de papieren krant. De rechter denkt dat dit type rechterlijke uitspraken in de toekomst misschien net zo goed op bijvoorbeeld rechtspraak.nl kunnen worden gepubliceerd.